Kararı “utanç verici” olarak nitelendiren Trump, mahkemenin yetki yorumuna açıkça meydan okudu.
Trump, “Mahkeme bana bir ülkeyi yok etme yetkisi veriyor ama Amerikan ekonomisini korumak için gümrük vergisi koyamıyorum, öyle mi?” sözleriyle kararın arkasındaki hukuki gerekçeyi hedef aldı.
ABD Yüksek Mahkemesi, 6’ya karşı 3 oyla aldığı kararda, Trump yönetiminin 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’na dayanarak yürürlüğe koyduğu geniş kapsamlı tarifelerin hukuki sınırları aştığına hükmetti.
Mahkeme çoğunluğu, söz konusu yasanın bu denli kapsamlı ve sürekli gümrük tarifeleri için dayanak oluşturamayacağı görüşünde birleşti. Kararda, başkanlık yetkilerinin geniş yorumlanmasının anayasal dengeyi bozabileceği vurgulandı.
Baş Yargıç John Roberts, karar metninde uygulamanın tarihsel bir örneğinin bulunmadığına dikkat çekti. Roberts, “Başkanın iddia ettiği ölçekte ve kapsamda bir ekonomik müdahalenin yasal dayanağı açık değildir” değerlendirmesinde bulundu.
Mahkeme, başkanın ulusal acil durum yetkilerinin sınırsız bir ekonomik düzenleme aracı olarak kullanılamayacağı mesajını verdi.
Karar yalnızca Washington’da değil, küresel piyasalarda da yankı buldu. Trump yönetiminin uzun süredir yürüttüğü agresif ticaret politikası çerçevesinde şekillenen yeni ticari ilişkiler ağı bu kararla ciddi bir darbe aldı.
Trump’ın tarifeleri, birçok ülkeyle yapılan zorlu müzakerelerin merkezindeydi. Ayrıca büyük uluslararası şirketleri ABD’de üretim ve yatırım yapmaya yönlendirme stratejisinin de temel dayanaklarından birini oluşturuyordu.
Ekonomik çevreler, iptal edilen tarifeler nedeniyle ABD’nin aylık yaklaşık 30 milyar dolarlık ek gelir potansiyelinin belirsizliğe sürüklendiğini belirtiyor. Ancak Yüksek Mahkeme kararı, bu gelirlerin iade edilip edilmeyeceği konusunda net bir hüküm içermiyor.
Kararın ardından gözler Beyaz Saray’a çevrildi. Yönetim kanadı, olası bir iptal durumunda Başkan’ın farklı yasal yetkilere başvurarak tarife uygulamalarını sürdürme seçeneğini değerlendireceğini daha önce açıklamıştı.
Trump’ın geri adım atmayacağı ve ticaret politikasında sert çizgisini koruyacağı mesajı, Washington’da yeni bir hukuk ve yetki tartışmasının kapısını araladı.
Uzmanlara göre bu karar, yalnızca bir ticaret politikası meselesi değil; yürütme ile yargı arasındaki güç dengesi açısından da tarihi bir dönüm noktası olabilir.
Trump’ın sert çıkışı ve alternatif yetkiler arayışı, ABD’de anayasal sınırların yeniden tartışılacağı bir sürecin habercisi olarak görülüyor.
Washington’da fırtına dinmiş değil. Aksine, şimdi asıl mücadele başlıyor.
