ABD ve İran arasında süren nükleer müzakerelerin üçüncü turu Cenevre’de tamamlandı. Taraflar, dördüncü tur görüşmelerini önümüzdeki hafta Viyana’da gerçekleştireceklerini açıkladı. Orta Doğu’da gerilim devam ederken diplomatik temaslar yoğun şekilde sürüyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı ve danışmanı Jared Kushner, İran ile yapılan üçüncü tur görüşmelerde yer aldı. Görüşmelere aracılık eden Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, müzakerelerin “önemli ilerleme” sağladığını belirtti.
Al-Busaidi, “ABD ile İran arasındaki görüşmelerde verimli bir gün geçirdik. İlgili başkentlerdeki istişarelerin ardından müzakerelere kısa süre içinde yeniden başlayacağız” dedi. Teknik düzeydeki görüşmelerin önümüzdeki hafta Viyana’da yapılacağı da duyuruldu.
İran’ın üst düzey diplomatı Abbas Arakçi, tarafların bazı konularda anlaşmaya varmaya yakın olduğunu açıkladı. Cenevre’de basın mensuplarına konuşan Arakçi, görüşmelerin şimdiye kadarki en ciddi ve uzun temaslar olduğunu vurguladı.
Arakçi, bazı görüş ayrılıklarının sürdüğünü belirtirken, başkentlerde yapılacak istişarelerin ardından dördüncü tur görüşmelerinin gerçekleştirileceğini söyledi.
Amerikan Axios haber sitesine konuşan adı açıklanmayan bir üst düzey ABD yetkilisi, Cenevre’deki görüşmeleri “olumlu” olarak nitelendirdi. Yetkili, ABD adına Steve Witkoff ve Jared Kushner’in görüşmelerin ilerlemesi yönünde çalıştığını ifade etti.
İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek şekilde sürdürmeyi ve yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise Tahran’dan uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu ülke dışına çıkarmasını istiyor.
Bu temel anlaşmazlık, Orta Doğu’daki gerginliği artırıyor ve müzakerelerin önemini daha da yükseltiyor.
Diplomatik temaslar sürerken, ABD askeri gücünü de bölgede artırdı. Akdeniz’den Umman Denizi’ne uzanan hatta 23 savaş gemisi konuşlandırıldı. Bu sayı, ABD donanmasının yaklaşık üçte birine denk geliyor.
ABD’nin en yeni nesil uçak gemisi USS Gerald R. Ford, yaklaşık 4.550 personel ve 75 savaş uçağı kapasitesiyle bölgede görev yapıyor. Umman Denizi’nde konuşlu USS Abraham Lincoln ise 5.750 askeri personel ile operasyon kabiliyetini sürdürüyor.
İran-ABD müzakereleri, Haziran 2025’te İsrail ve ABD saldırıları nedeniyle kesintiye uğramıştı. Ancak Türkiye ve bölge ülkelerinin girişimleri, Umman’ın arabuluculuğu ile diplomasi yeniden canlandı.
Dördüncü tur görüşmelerin Viyana’da yapılacak olması, diplomatik sürecin geleceği ve Orta Doğu’daki belirsizlik açısından kritik bir dönemeç olarak görülüyor.
