Orta Doğu’da tırmanan gerilim, özellikle ABD–İsrail–İran hattındaki gelişmeler, ekran başındaki milyonları derinden etkiliyor. Televizyonlar açık, telefonlar elde… Savaş görüntüleri anbean izleniyor. Ancak uzmanlara göre asıl görünmeyen tehlike, evlerin içinde büyüyor: 12 yaş altındaki çocukların ruh sağlığı ciddi risk altında olabilir.
Klinik Psikolog Hande Işın, savaş görüntülerinin çocuklar üzerindeki etkisine dikkat çekerek aileleri uyarıyor:
“Çocuklar görüntü ile gerçeklik arasındaki mesafeyi yetişkinler gibi ayırt edemez. Onlar için televizyondaki savaş ile pencerenin önündeki savaş arasında duygusal etki açısından büyük fark yoktur.”
Savaşın başka bir ülkede yaşandığını anlatmak yetişkinler için yeterli olabilir. Ancak küçük yaş gruplarında durum farklı. Uzmanlara göre çocuklar, izledikleri görüntüleri kendi güvenli alanlarına taşınmış bir tehdit gibi algılayabiliyor.
Özellikle 12 yaş altındaki çocuklarda soyut düşünme becerisi tam gelişmediği için, “uzakta” kavramı istenildiği gibi karşılık bulmayabiliyor. Bu da yoğun kaygı, korku ve güvensizlik hissine yol açabiliyor.
Hande Işın’a göre en büyük risk, görüntülerin tekrar tekrar maruz kalınması:
“Aynı patlama, aynı çığlık, aynı kaos görüntüsü çocuğun zihninde travmatik bir iz bırakabilir.”
Uzmanlar, çocukların yanında savaş görüntüsü izlenmemesi gerektiğini özellikle vurguluyor. Ancak istemeden maruz kalınan durumlarda ailelerin tavrı belirleyici oluyor.
Çocuklar izledikleri sahnelerle ilgili mutlaka soru soracaktır. Bu noktada ebeveynlere düşen en önemli görev ise önce kendi kaygılarını düzenlemek.
Hande Işın, ailelere şu önerilerde bulunuyor:
Uzmanlara göre çocuk için en güçlü güven kaynağı, hayatın normal akışının sürmesidir. Yemek saatleri, uyku düzeni, oyun zamanı…
Rutinlerin korunması, çocuğun “hayat devam ediyor, güvendeyim” mesajını içselleştirmesini sağlar.
Aksi halde gece kabusları, uyuyamama, alt ıslatma, içe kapanma gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Bu tür durumlarda vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulması gerektiği belirtiliyor.
Uzmanların ortak görüşü net:
Savaş görüntülerini kontrolsüz şekilde izlemek, çocukların ruhsal dünyasında kalıcı izler bırakabilir.
Dünya gündemini takip etmek elbette önemli. Ancak ebeveynler için daha önemli bir sorumluluk var:
Çocukların zihinsel ve duygusal güvenliğini korumak.
Çünkü bazen en büyük savaş, ekranın karşısında değil; küçük bir kalbin içinde başlar.
