KÜMEDER Engelli Hakları ve Erişilebilirlik Komisyonu Başkanı, eğitimci yazar ve Disleksi ile Oyun Terapisi Uzmanı Dilek Yıldırım, artı5tv’ye konuştu. Yıldırım, disleksi gerçeğinden oyun terapisine, eğitim sisteminden aile tutumlarına kadar pek çok başlıkta çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.

DİSLEKSİ NEDEN HÂLÂ YANLIŞ BİLİNİYOR?

-Son dönemde “Disleksi bir zeka sorunu değil, sistem sorunu” diyorsunuz. Ne demek istiyorsunuz?

Dilek Yıldırım:
Disleksi bir öğrenme farklılığıdır, zeka geriliği değildir. Ancak Türkiye’de bu çocuklar hâlâ “tembel” ya da “başarısız” olarak etiketleniyor. Asıl sorun çocukta değil; tek tip müfredatta ve tek tip ölçme anlayışında. Eğitim sistemi farklı öğrenen çocukları görmezden geliyor.

GEÇ TANI ÇOCUKLARI NASIL ETKİLİYOR?

-Disleksi tanısı geç konulduğunda çocukları nasıl bir tablo bekliyor?

Dilek Yıldırım:
Akademik kayıptan çok daha ağır olan psikolojik yıkımdır. Çocuk kendini yetersiz hissetmeye başlıyor, özgüveni zedeleniyor ve okuldan kopuyor. Tanı geciktikçe “Ben aptalım” düşüncesi yerleşiyor. Bu, bir çocuğa yapılabilecek en büyük haksızlıklardan biridir.

“DİSLEKSİ SESSİZ BİR ENGELLİLİKTİR” DERKEN NEYİ KASTEDİYORSUNUZ?

-Bu ifadeniz çok konuşuldu. Neden sessiz bir engellilik?

Dilek Yıldırım:
Çünkü bu çocuklar bağırmaz, kendini savunmaz. Ne engelli statüsünde değerlendirilirler ne de gerekli destekleri alırlar. Görünmezler. Ama iç dünyalarında çok büyük bir mücadele verirler. Sessizdirler çünkü kimse onları gerçekten dinlemez.

OYUN TERAPİSİ NEDEN YANLIŞ ANLAŞILIYOR?

-Oyun terapisi toplumda yeterince doğru biliniyor mu?

Dilek Yıldırım:
Hayır. Oyun terapisi sadece oyun oynatmak değildir. Oyun, çocuğun dili ve kelimesidir. Konuşamayan çocuk oyunla anlatır. Travmasını, korkularını, bastırdığı duygularını oyun yoluyla ifade eder. Biz yetişkinler bunu çoğu zaman yaramazlık sanıyoruz.

DAVRANIŞ BOZUKLUĞU GERÇEKTEN NEYİN İŞARETİ?

-“Her yaramaz çocuk aslında bir çığlık atıyor” dediniz. Bunu biraz açar mısınız?

Dilek Yıldırım:
Davranış bozukluğu dediğimiz şey çoğu zaman bastırılmış duyguların dışa vurumudur. Ceza verdiğinizde davranışı bastırırsınız ama sorunu çözmezsiniz. Oyun terapisi ise çocuğun iç dünyasına güvenli bir kapı açar.

EKRANLA BÜYÜYEN ÇOCUKLAR İÇİN RİSK NE?

-Günümüzde çocukların ekranla büyümesini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Dilek Yıldırım:
Tablet çocuğu susturur ama iyileştirmez. Ekran duyguyu bastırır. Oyun ise iyileştirir. Sürekli ekranla oyalanan çocuklar duygularını tanımayı öğrenemiyor. Sonra “Neden bu çocuk içe kapanık?” diye soruyoruz.

EĞİTİM SİSTEMİNDE EN BÜYÜK SORUN NEREDE?

-Eğitim sistemini en çok hangi noktada eleştiriyorsunuz?

Dilek Yıldırım:
Farklı olanı öğüten bir sistemimiz var. Disleksi, dikkat farklılığı, duygusal travmalar sınıf içinde hesaba katılmıyor. Notlar her şeyin önüne geçiyor. Oysa notlar çocuğun ruh sağlığını ölçmez.

“BAŞARISIZ” ETİKETİ ÇOCUKLARI NASIL ETKİLİYOR?

-Bu etiket çocuklarda nasıl bir iz bırakıyor?

Dilek Yıldırım:
Çocuk etiketlenirse o etikete dönüşür. “Başarısızsın” denilen çocuk bir süre sonra denemeyi bırakır. Oysa çoğu çocuk başarısız değil; sadece yanlış yöntemlerle değerlendiriliyor.

OYUN TERAPİSİNE ERİŞİMDE NEDEN EŞİTSİZLİK VAR?

-Bu alandaki en büyük sorun nedir?

Dilek Yıldırım:
Oyun terapisi hâlâ bir lüks gibi görülüyor. Parası olan çocuklar erişebiliyor, diğerleri ise kaderine terk ediliyor. Oysa bu bir psikolojik ilk yardımdır ve her çocuğun hakkıdır.

AİLELERE EN NET UYARINIZ NE OLUR?

-Ailelere özellikle ne söylemek istersiniz?

Dilek Yıldırım:
Çocuğunuz suskunsa, içe kapanıksa, öfkeli ya da aşırı hareketliyse bunu “geçecek” diye görmezden gelmeyin. Çocuklar konuşmaz, davranışlarıyla anlatır. Onları duymayı seçin.

SON OLARAK TOPLUMA NE SÖYLEMEK İSTERSİNİZ?

-Topluma vermek istediğiniz ana mesaj nedir?

Dilek Yıldırım:
Çocuklar sorunlu değil, anlaşılmıyor.  Disleksi bir eksiklik değil, farklılıktır. Oyun bir eğlence değil, iyileşme alanıdır. Eğitim sistemi değişmezse, kaybeden yine çocuklar olacaktır.