Türkiye’nin kış sofralarının tahtını sarsan bir gelişme yaşanıyor. Yıllardır sofraların baş tacı, ihracatın göz bebeği ayva, bu kez fiyatıyla gündeme bomba gibi düştü. Bursa ve Bilecik’i vuran zirai don felaketi, üreticinin umutlarını dondururken, tüketicinin cebini yaktı. Tezgâhlarda etiketler adeta şaşkınlık yaratıyor: Bir meyve bu kadar pahalı olur mu? Cevabı tezgâhlarda, rakamlarla gözler önüne seriliyor.

REKOLTE YOK OLDU, FİYATLAR FIRLADI

Resmî rakamlar kabusu tescilledi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre 2024’te 203 bin ton olan ayva üretimi, 2025’te âdeta buharlaştı. Yüzde 59’luk erimeyle birlikte üretim 83 bin tona kadar geriledi. 119 bin 500 tonluk kayıp, sadece istatistiklerde kalmadı, doğrudan vatandaşın mutfağına girdi. Arzın bu denli daralması piyasayı altüst etti, fiyatların tavan yapmasına yol açtı.

BURSA’DA 300 LİRAYI GÖRDÜ: ARTIK GRAMLA SATILACAK

Bursa’daki marketlerde ayvanın fiyatı 298,80 TL’yi görünce görenler şaşkınlığını gizleyemedi. Kentin farklı noktalarında fiyatlar 150 TL ile 260 TL arasında değişse de ortaya çıkan manzara aynı: Ayva, lüks tüketim sınıfına kesin olarak geçiş yaptı. Vatandaş tezgâhta kilogram yerine tane hesabıyla alışverişe başlarken, esnaf “Satışlar bitti, kimse almaya cesaret edemiyor” diye konuştu. Dar gelirli vatandaşın mutfağına indirilen bu darbe, ayvanın artık bir lüks olduğunu gözler önüne serdi.

OSMANELİ’NDE ÇARESİZLİK: İHRACAT ÇÖKTÜ

Bilecik’in Osmaneli ilçesi, ayva denince akla gelen ilk adres. Ancak bu yıl o bölgede de durum içler acısı. Bölge ekonomisinin can damarı olan ayva, iklim koşullarına teslim oldu. Taze tüketimin yanı sıra lokum, pekmez, reçel gibi sanayi kollarının da vazgeçilmez hammaddesi olan Osmaneli ayvası, üreticinin elinde bile 250 liradan satılır hale geldi. Geçtiğimiz yıllarda Almanya, İngiltere, Hollanda ve Belçika gibi Avrupa ülkelerine gururla gönderilen yerli ayva, bu sezon neredeyse hiç kalmadı. Dış pazarda elde edilen onca yıllık kazanımın elden gitme riskiyle karşı karşıya olan üreticiler, yetkililerden acil çare bekliyor.

MUTFAKLARDA İSYAN: BİR TANE AYVA İÇİN TARTIŞIYORUZ

Şifalı meyve olarak bilinen, kış aylarında bağışıklık sistemini güçlendiren ayva, bugün gelinen noktada bir tartışma konusu haline geldi. Vatandaş “Geçen yıl kasa kasa alırdık, şimdi bir tanesini almak için bütçe hesaplıyoruz” sözleriyle öfkesini dile getiriyor. Esnaf da aynı çaresizliği paylaşıyor: Yüksek fiyatlar nedeniyle müşteri tezgâha yaklaşamıyor, ayva olduğu yerde kalıyor. Üretici ise don felaketinin yaralarını saracak bir destek bekliyor.

TARIMDA PLANLAMA ŞART

Yaşanan bu tablo, Türkiye’nin tarım politikalarındaki kırılganlığı bir kez daha gözler önüne serdi. İklim felaketlerinin ardından üreticinin yalnız bırakılması, hem iç piyasada fiyat patlamalarına hem de dış pazarda elde edilen kazanımların kaybolmasına yol açıyor. Ayva özelinde yaşanan bu kriz, aslında tarımın geleceğine dair çarpıcı bir uyarı niteliğinde. Yetkililer harekete geçmezse, önümüzdeki günlerde başka ürünlerde de benzer tablolarla karşılaşmak kaçınılmaz görünüyor.