Artan kira fiyatları ve daralan konut arzı karşısında zorlanan milyonlarca vatandaş için devlet, ezber bozan bir modeli devreye alıyor. İstanbul’da ucuz kiralık sosyal konut inşaatları resmen başladı. Bu adım, yalnızca yeni evler değil; aynı zamanda kira piyasasında köklü bir denge değişimi anlamına geliyor.
Cumhuriyet tarihinin en büyük sosyal konut seferberliğinde önemli bir eşik aşıldı. 81 ilde yapılacak 500 bin sosyal konut için başvurular tamamlandı. Gözler şimdi 29 Aralık’ta başlayacak kura çekimlerine çevrildi. Hak kazanan vatandaşlar, Mart 2027’den itibaren evlerine kavuşmaya başlayacak.
Bu dev projeyle hedef; ev sahipliği oranını artırmak, dar ve orta gelirli ailelerin barınma yükünü hafifletmek ve konut piyasasında kalıcı bir rahatlama sağlamak.
Asıl büyük değişim ise ikinci aşamada geliyor. Türkiye’de ilk kez uygulanacak kiralık sosyal konut modeli, barınma politikalarında yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Dünyada birçok ülkede başarıyla uygulanan bu sistemin ilk adresi İstanbul olacak.
Kentin Avrupa ve Anadolu yakasında, ilk etapta 15 bin kiralık sosyal konut inşa edilecek. Vatandaşlar bu evlerin sahibi değil, devletin kiracısı olacak. Ama şartlar, bugünkü piyasa koşullarıyla kıyaslanamayacak kadar avantajlı.
Kiralık sosyal konutlar, özellikle alt gelir grubuna hitap edecek. Sistemin ana çerçevesi net: Hiç evi olmayanlar başvurabilecek, belirlenen gelir sınırının altında olanlar öncelikli olacak, dar gelirli aileler, gençler ve yeni evliler desteklenecek. Ayrıca sosyal devlet anlayışı gereği özel kontenjanlar da planlanıyor.
Memurlar, emekliler, engelliler ve evi kentsel dönüşüme girecek vatandaşlar için ayrı ayrı kontenjanlar ayrılması öngörülüyor.
Projeler tamamlandığında TOKİ tarafından resmi duyuru yapılacak. Süreç, şeffaf ve kura esaslı ilerleyecek: Başvurular alınacak hak sahipleri kura ile belirlenecek kazananlar TOKİ ile kira sözleşmesi imzalayacak
Konutlar 3 yıllığına kiraya verilecek. Bu süre boyunca bina yönetimi, bakım ve denetim tamamen TOKİ’nin sorumluluğunda olacak.
En dikkat çekici detay ise kira bedelleri.
Bu konutlarda kiralar, piyasa rayicinin yaklaşık yarısı seviyesinde olacak. Üstelik her yıl yapılacak artışlar serbest değil; memur maaş zamları oranı ile sınırlandırılacak.
Üç yılın sonunda kiracı evden çıkacak, gerekli bakım ve onarımlar yapıldıktan sonra konut yeni hak sahibine tahsis edilecek. Böylece sistem sürekli dönen ve daha fazla vatandaşa ulaşan bir yapıya kavuşacak.
Bu model, özellikle büyük şehirlerde kiracıların en büyük korkusu olan fahiş zam ve ani tahliye sorununu ortadan kaldırmayı hedefliyor. Devlet güvencesi sayesinde kiracılar, karşılarında bireysel ev sahipleri değil, kurumsal bir muhatap bulacak.
Uzmanlara göre bu uygulama, özel sektördeki kira artışlarını da dolaylı olarak frenleyecek.
Kiralık sosyal konutların bir diğer stratejik rolü ise kentsel dönüşüm alanında olacak. Evi dönüşüme girecek aileler için uygun fiyatlı kiralık konut seçeneği, dönüşüm kararlarını kolaylaştıracak. Böylece hem güvenli yapılaşma hızlanacak hem de mağduriyetlerin önüne geçilecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, geçtiğimiz haftalarda yaptığı açıklamada, projelerin bir bölümünde inşaatların başladığını, kalan kısmın ise 2026’nın ilk yarısında hayata geçirileceğini duyurdu.
Hedef, yaklaşık bir yıl içinde ilk kiralık konutların teslim edilmesi. İstanbul’dan başlayacak bu modelin, ilerleyen süreçte diğer büyükşehirlere de yayılması planlanıyor.
